Jedn\u0105 z licznych \u2013 jak je nazywam \u2013 mitologicznych historyjek mego ojca jest ta, i\u017c jego obraz pojawia si\u0119 w \u201eZ\u0142ym\u201d Tyrmanda (1955), w opisie wizyty w galerii. Mo\u017ce: dawno czyta\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, nie jestem jej fanem, nie pami\u0119tam\u00b9. Pr\u0119dzej w \u201e\u017byciu towarzyskim i uczuciowym\u201d (uko\u0144czona: 1964; r. wyd. 1967 w PRL), tam wi\u0119cej podobnych klimat\u00f3w, \u015brodowisk\u2026<\/p>\n
Przed Kro\u00adko\u00addy\u00adlem na\u00addzia\u0142 si\u0119 na kr\u0119\u00adpe\u00adgo fa\u00adce\u00adta w wel\u00adwe\u00adto\u00adwych spodniach i czar\u00adnym swe\u00adtrze, roz\u00adci\u0105\u00adgni\u0119\u00adtym be\u00adstial\u00adsko przy szyi i wi\u00adsz\u0105\u00adcym do ko\u00adlan.<\/p><\/blockquote>\n
<\/p>\n
\u2013 An\u00addrzej \u2013 po\u00adwie\u00addzia\u0142 fa\u00adcet. \u2013 Kop\u0119 lat. \u2013 Jak si\u0119 masz? \u2013 u\u015bmiech\u00adn\u0105\u0142 si\u0119 An\u00addrzej zdaw\u00adko\u00adwo; nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 nie za\u00adtrzy\u00adma\u0107, ta\u00adkie by\u0142y pra\u00adwa dziel\u00adni\u00adcy. \u2013 Co s\u0142y\u00adcha\u0107? \u2013 spy\u00adta\u0142 z re\u00adzy\u00adgna\u00adcj\u0105. \u2013 U mnie? \u2013 fa\u00adcet zmarsz\u00adczy\u0142 ciem\u00adn\u0105, sfa\u0142\u00addo\u00adwa\u00adn\u0105 twarz, usia\u00adn\u0105 naj\u00adr\u00f3\u017c\u00adniej\u00adszym bru\u00addem, od w\u0105\u00adgr\u00f3w po ani\u00adli\u00adno\u00adwo-olej\u00adne plam\u00adki. \u2013 Co mo\u017ce by\u0107\u2026 Ma\u00adlu\u00adj\u0119 bez\u00adna\u00addziej\u00adnie i do upo\u00adje\u00adnia. Nie wiem po co? \u2013 Dla g\u0142o\u00adwy \u2013 skrzy\u00adwi\u0142 si\u0119 An\u00addrzej. \u2013 S\u0142y\u00adsza\u00ad\u0142em o to\u00adbie na\u00adwet w Pa\u00adry\u00ad\u017cu. \u2013 Bar\u00addzo nie lu\u00adbi\u0142 s\u0142y\u00adsze\u0107 o kim\u015b w Pa\u00adry\u00ad\u017cu. \u2013 G\u00f3w\u00adno s\u0142a\u00adwa \u2013 rzek\u0142 fa\u00adcet i splu\u00adn\u0105\u0142 na prze\u00adje\u017c\u00add\u017ca\u00adj\u0105\u00adce\u00adgo mer\u00adce\u00adde\u00adsa. \u2013 Po\u00adtrze\u00adbu\u00adj\u0119 pie\u00adni\u0119\u00addzy.
\nrozdz. I; fragm. 4<\/strong><\/a><\/p><\/blockquote>\n\u2026
\nTo ksi\u0105\u017cka niedoceniona ju\u017c wtedy.<\/p>\nTyrmand by\u0142 ju\u017c na emigracji, kiedy ukaza\u0142o si\u0119 \u201e\u017bycie towarzyskie i uczuciowe\u201d, zjadliwa satyra na warszawk\u0119, kt\u00f3ra po okresie zach\u0142y\u015bni\u0119cia si\u0119 nowym ustrojem zacz\u0119\u0142a kontestowa\u0107 komunizm i parti\u0119, salon postanowi\u0142 w og\u00f3le ksi\u0105\u017cki nie zauwa\u017cy\u0107. Tak by\u0142o po prostu \u0142atwiej.
\nMariusz Urbanek
\n\u201eTyrmand: Bokse\u0142, pijak i dziwkarz<\/strong><\/a>\u201d<\/p><\/blockquote>\nJednak ciekawe: niedoceniona do dzi\u015b. Zasz\u0142o\u015bci? Mo\u017ce: dzieci, czy tylko nast\u0119pcy ludzi w niej wyszydzonych, neguj\u0105 j\u0105, id\u0105c \u015bladami, umys\u0142owymi \u015bcie\u017ckami swych s\u0142awnych rodzic\u00f3w? Ojc\u00f3w-za\u0142o\u017cycieli\u2026
\nTo intuicja, niewa\u017cne. Spekulacje.<\/p>\nDzieje \u201e\u017bycia towarzyskiego i uczuciowego\u201d Leopolda Tyrmanda wed\u0142ug Stefana Kisielewskiego wygl\u0105da\u0142y nast\u0119puj\u0105co: cenzura nie zg\u0142osi\u0142a, co zdumiewaj\u0105ce, zastrze\u017ce\u0144 do powie\u015bci. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a utr\u0105cona na etapie opracowania wydawniczego. Szybko zorientowano si\u0119, \u017ce za wymy\u015blonymi nazwiskami stoj\u0105 realne postacie \u00f3wczesnego \u017cycia publicznego i \u2013 aby unikn\u0105\u0107 skandalu \u2013 odm\u00f3wiono wydania powie\u015bci. Opublikowany w prasie fragment wywo\u0142a\u0142 podobno spore oburzenie.
\n(\u2026)
\n\u201e\u017bycie\u2026\u201d bezwiednie por\u00f3wnuje si\u0119 do \u201eZ\u0142ego\u201d. Ksi\u0105\u017cki poniek\u0105d uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 \u2013 \u201eZ\u0142y\u201d to panorama warszawskiego p\u00f3\u0142\u015bwiatka, \u201e\u017bycie\u2026\u201d skupia si\u0119 na gomu\u0142kowskim establishmencie.
\nWitold Werner
\n\u201eGomu\u0142kowskie kariery \u2013 wersja na gorzko<\/strong><\/a>\u201d<\/p><\/blockquote>\n\u2026
\nWr\u00f3\u0107my jednak do \u201eZ\u0142ego\u201d. W\u015br\u00f3d rysunk\u00f3w Zbigniewa, jeszcze sprzed dyplomu<\/strong><\/a> (i jego wyprowadzenia si\u0119<\/strong><\/a> od nas) \u2013 datuj\u0119 je intuicyjnie na 1955 rok, najp\u00f3\u017aniej to pocz\u0105tek 1956 (a wi\u0119c ten sam czas, gdy pojawia si\u0119 powie\u015b\u0107 Tyrmanda: grudzie\u0144 1955) \u2013 jest kilka takich, kt\u00f3re klimaty lumpersko-artystycznej Warszawy tamtego czasu, miasta niebezpiecznego, dodajmy, \u015bwietnie pokazuj\u0105.<\/p>\nW \u201ebo\u017ce cia\u0142o\u00b2\u201d \u017cegnano nas. Wypili\u015bmy sporo. Gilles spa\u0142 ze mn\u0105, bo ba\u0142 si\u0119 po nocy wraca\u0107 na Bielany.
\n\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d s. 205<\/p><\/blockquote>\n\u2026
\nZnalaz\u0142em ich, powiedzmy: dziesi\u0119\u0107. Trudno liczy\u0107: jeden jest inny, poziomy, lecz z tego samego okresu, z podobnych nastroj\u00f3w. (By\u0107 mo\u017ce on jest moim kluczem do pozosta\u0142ych.) Wszystkie tak samo oprawione, wi\u0119kszo\u015b\u0107 na tym samym czy podobnym papierze, z tej samej paczki: tapczan Barbary.
\nCo ciekawe: \u017caden nie jest podpisany. Zbigniew zwykle podpisywa\u0142 nawet s\u0142absze szkice, cho\u0107by inicja\u0142em. Jakby te mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 innym celom\u2026 Mo\u017ce ilustracje: do ksi\u0105\u017cki? Do gazety\u2026 Poza jednym, wszystkie s\u0105 jednostronne, z ty\u0142u czysto. Tak si\u0119 wtedy przygotowywa\u0142o orygina\u0142y do druku, redakcje techniczne musia\u0142y mie\u0107 miejsce na opis dla drukarni, w\u0142a\u015bnie z ty\u0142u.
\nMo\u017ce te\u017c z innych powod\u00f3w, nie miejsce, aby o nich pisa\u0107, dzi\u015b. Spekulacje.
\nAle i w tej paczce jest kilka innych, niepodpisanych. Mniejszo\u015b\u0107.<\/p>\nNie chc\u0119 pisa\u0107 o tamtym Zbigniewie (\u2026). Kiedy\u015b? Nie s\u0105dz\u0119: za wiele zostawi po sobie papier\u00f3w, sporo fa\u0142szywych, to ju\u017c wiem, trop\u00f3w.
\n\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d s. 173<\/p><\/blockquote>\n\u2026
\nCzy te rysunki s\u0105 oryginalne? Inne\u2026 A co to znaczy: w tamtych czasach wielu ludzi rysowa\u0142o podobnie, a i wcze\u015bniej (George Grosz<\/strong><\/a> cho\u0107by). Czy s\u0105 cenne?
\nNa pewno.
\nmr m.
\n\u2026
\nUwaga techniczna: rysunki s\u0105 robione na marnym papierze, dzi\u015b po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ym. Cho\u0107 nietypowym, nieco grubszym, ni\u017c inne i w formacie bliskim A5. Papier zmieni\u0142 kolor, mocno. Jeden \u2013 ten z \u201eTrybun\u0105 Ludu\u201d wiele lat wisia\u0142 u mnie na \u015bcianie, jeszcze w mieszkaniu przy ul. Broniewskiego (koniec lat 60.), ten po\u017c\u00f3\u0142k\u0142 bardziej.
\nW galerii ni\u017cej da\u0142em ich wersje, sprowadzone przeze mnie do czerni \/ bieli (plus jedn\u0105 w stanie, jaki widzimy dzi\u015b, a nawet z passe-partout<\/em> z epoki.). Ale to te\u017c interpretacja przecie\u017c.
\nm.
\n\n\t\t