{"id":1852,"date":"2016-11-19T16:42:39","date_gmt":"2016-11-19T16:42:39","guid":{"rendered":"https:\/\/nikt.net\/?p=1852"},"modified":"2018-03-30T07:11:28","modified_gmt":"2018-03-30T07:11:28","slug":"nieco-obok-ty-i-ja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nikt.net\/?p=1852","title":{"rendered":"Nieco obok: \u201eTy i ja\u201d."},"content":{"rendered":"

W \u201eDwutygodniku<\/strong><\/a>\u201d (11\/2016) interesuj\u0105ca, cho\u0107 nieco na kolanach, bez dystansu i kontekstu dziejowego robiona rozmowa z Iren\u0105 Rybczy\u0144sk\u0105-Holland<\/strong><\/a>. C\u00f3\u017c: nie dziwmy si\u0119 starszej pani, \u017ce idealizuje m\u0142odo\u015b\u0107, dziwmy si\u0119 pytaj\u0105cym, \u017ce nie pytaj\u0105 o rzeczy trudne.
\n<\/p>\n

Ucz\u0119szcza\u0142a na seminarium prof. W\u0142adys\u0142awa Tatarkiewicza. W marcu 1950 by\u0142a w gronie o\u015bmiu student\u00f3w<\/a>, cz\u0142onk\u00f3w PZPR, kt\u00f3rzy wyst\u0105pili z listem otwartym atakuj\u0105cym go, protestuj\u0105c przeciwko dopuszczaniu na prowadzonym przez niego seminarium do czysto politycznych wyst\u0105pie\u0144 o charakterze wyra\u017anie wrogim buduj\u0105cej socjalizm Polsce<\/em>. List przyczyni\u0142 si\u0119 do odsuni\u0119cia Tatarkiewicza od prowadzenia zaj\u0119\u0107 na uczelni.
\n
(wikipedia<\/strong><\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

Ale rozmowa ciekawa, wiele kontekst\u00f3w, nazwisk.<\/p>\n

To Henryk [Holland \u2013 przyp. red.] na og\u00f3\u0142 wynalaz\u0142 co\u015b. Nawet kiedy ju\u017c nie byli\u015bmy ma\u0142\u017ce\u0144stwem, co\u015b podrzuca\u0142, bo czyta\u0142 po angielsku, niemiecku, francusku, rosyjsku\u2026 By\u0142 to bardzo oczytany, bardzo inteligentny cz\u0142owiek.
\n(\u2026) Gdy dosta\u0142am status pokrzywdzonej i dost\u0119p do akt Instytutu Pami\u0119ci Narodowej\u2026 co tam wyczyta\u0142am\u2026 Inna zabawna rzecz, zacz\u0119\u0142a mnie nachodzi\u0107 ubecja. Mi\u0142y ch\u0142opak ci\u0105gle mnie m\u0119czy\u0142, wyci\u0105ga\u0142 na spacer do \u0141azienek, i to, i \u015bmo. Znalaz\u0142am w aktach jego notatk\u0119: \u201eMimoza \u2013 taki nadali mi pseudonim \u2013 okaza\u0142a si\u0119 zbyt przywi\u0105zana do idea\u0142\u00f3w demokratycznych i odm\u00f3wi\u0142a wszelkiej wsp\u00f3\u0142pracy\u201d [\u015bmiech].
\n(\u2026) To przypomina mi, jak przed laty wraca\u0142am z pracy autobusem. Na Batorego od strony wschodniej zobaczy\u0142am, \u017ce moja c\u00f3rka, Magda \u0141azarkiewicz \u2013 wtedy w drugiej liceum czy co\u015b \u2013 biegnie ulic\u0105 i p\u0142acze. Wi\u0119c dojecha\u0142am do przystanku, cofn\u0119\u0142am si\u0119, z\u0142apa\u0142am j\u0105 w ramiona, przytuli\u0142am i pytam, o co chodzi. A to by\u0142o zaraz po tym, jak czeski student, Jan Palach, si\u0119 samospali\u0142 na znak protestu przeciwko polityce w\u0142adz. A Madzia m\u00f3wi, \u017ce nauczycielka od polskiego powiedzia\u0142a, \u017ce Palach to zrobi\u0142, bo by\u0142 chory umys\u0142owo.\u2028
\n(\u2026) Wygl\u0105d pisma by\u0142 rezultatem wielu namys\u0142\u00f3w, ale pom\u00f3g\u0142 te\u017c przypadek. Henryk pojecha\u0142 po co\u015b do Otwocka, wraca i m\u00f3wi: \u201eS\u0142uchaj, znalaz\u0142em jakiego\u015b starego kumpla, ja si\u0119 pozna\u0142em z nim kiedy\u015b w Wiedniu, jest malarzem, \u017cyj\u0105 w n\u0119dzy, co robi\u0107?\u201d. A ja mia\u0142am akurat wakat redaktora technicznego w gazecie. Przyszed\u0142 Hofcio, Ozjasz Hofst\u00e4tter. Dobro\u0107 w sobie tak\u0105 mia\u0142. Zosta\u0142 redaktorem graficznym i przygotowywa\u0142 ka\u017cdy tekst do druku, szkie\u0142ko i oko, wymierzone wszystko co do centymetra. Nad ka\u017cd\u0105 stroniczk\u0105 pracowa\u0142 jak artysta. Wszyscy go lubili, nawet antysemici\u2026
\n
\u201eWie\u015b: idea\u0142y demokratyczne<\/em><\/strong><\/a>\u201d, rozm. Ewa Tatar<\/p><\/blockquote>\n

Oczywi\u015bcie \u015bwiat Peerelu nie wygl\u0105da\u0142 a\u017c tak r\u00f3\u017cowo, jak w tej rozmowie: w ko\u0144cu Henryk Holland z tego okna wypad\u0142 \u2013 czy jak to tam by\u0142o \u2013 w trakcie rewizji\u2026 <\/p>\n

Kamienica jeszcze przedwojenna, zachowa\u0142a si\u0119. Lecz ciekawsza jest, zdaje mi si\u0119 dzi\u015b, ta obok. Z czwartego pi\u0119tra wypad\u0142 Jerzy Zawieyski. Ko\u0142o \u201eZnak\u201d: z Wand\u0105 Zab\u0142ock\u0105 chodzi\u0142em do liceum, chyba si\u0119 przyja\u017anili\u015bmy. Jej siostra Jadwiga\u2026
\nTe okna Peerelu: pojawi si\u0119 w tej opowie\u015bci te\u017c i inne nazwisko: Henryk Holland \u2013 wypad\u0142 czy mo\u017ce sam wyskoczy\u0142 z okna, w trakcie rewizji (1961). Dalej: m\u00f3j ojczym<\/strong><\/a>, wyskoczy\u0142 z okna w 1979. W tej klinice zmar\u0142a\u2026 Nie: to inne opowiadanie.
\nMiasto rodzinne, du\u017ce: ka\u017cdy k\u0105t co\u015b gada.
\n
\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 34<\/p><\/blockquote>\n

Pani Irena, pisz\u0119 o tym w \u201ePa\u0144stwo Nikt\u2026\u201d, bardzo mi pomog\u0142a kiedy\u015b. I nieco Barbarze, kt\u00f3ra to te\u017c wspomina razy kilka. Dzi\u0119ki niej pozna\u0142em m\u0105 przysz\u0142\u0105, jak si\u0119 mia\u0142o okaza\u0107, prac\u0119 zawodow\u0105, jedn\u0105 z kilku. W prasie, od samego do\u0142u, spodu: bardzo pouczaj\u0105ce (patrz przepustka ni\u017cej, w galerii).<\/p>\n

Dzi\u0119ki pomocy Ireny Rybczy\u0144skiej pracowa\u0142em jako goniec w redakcji \u201eTy i Ja\u201d, ponad p\u00f3\u0142 roku. Ciekawa redakcja. Wkr\u00f3tce, w duchu moralno\u015bci socjalistycznej, kto\u015b z ekipy Gierka stwierdzi pono\u0107, \u017ce w naszym ustroju nie ma miejsca na nieformalne zwi\u0105zki typu \u201ety i ja\u201d. I \u017ce podstaw\u0105 socjalizmu jest RODZINA. Tak powstanie \u201eMagazyn Rodzinny\u201d, nawet w formie nudne, ci\u0119\u017ckie \u2013 lecz s\u0142uszne wydawnictwo. Ale wtedy ju\u017c b\u0119d\u0119 gdzie indziej. Zreszt\u0105 od dawna.
\n
\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 335<\/p><\/blockquote>\n

Cenne by\u0142y te\u017c, cho\u0107 nieliczne, rozmowy z jej drugim m\u0119\u017cem Stanis\u0142awem Brodzkim<\/strong><\/a>, w sumie do\u015b\u0107 dziwnym cz\u0142owiekiem, jednak; takie wra\u017cenie mi zosta\u0142o\u2026 By\u0142 tzw. korespondentem zagranicznym, dziennikarzem etatowo wysy\u0142anym za granic\u0119.
\n\u2013 Zazdroszcz\u0119 panu, \u017ce tak du\u017co pan podr\u00f3\u017cowa\u0142, ja tak lubi\u0119 je\u017adzi\u0107, kocham poci\u0105gi\u2026
\n\u2013 W twoim wieku te\u017c lubi\u0142em.<\/em>
\nNie zna\u0142em ceny tej ich wolno\u015bci przemieszczania si\u0119, wtedy.<\/p>\n

\u2026zrezygnowa\u0142 z tej funkcji po zamkni\u0119ciu tygodnika \u201ePo prostu<\/strong><\/a>\u201d\u2026
\n
(wikipedia<\/strong><\/a>)<\/p><\/blockquote>\n

R\u00f3wnie\u017c kontakty z bardzo licznymi znajomymi starszej c\u00f3rki, Agnieszki<\/strong><\/a> i m\u0142odszej: Magdy<\/strong><\/a> (na zdj\u0119ciu ni\u017cej, w galerii, to 1975 rok, Mazury; jedna z pierwszych moich p\u00f3\u017aniejszych \u201eP\u00f3z<\/strong><\/a>\u201d). Ciekawe \u015brodowisko, taki styk komuny \u2013 i \u017cydokomuny<\/em><\/strong><\/a> jednak, cokolwiek ten termin znaczy oraz jakie emocje wywo\u0142uje.
\nPomi\u0144my, sygnalizuj\u0105c tylko.<\/p>\n

Tak\u017ce w Polsce w latach mi\u0119dzywojnia wida\u0107 by\u0142o, \u017ce ideologia komunistyczna jest dla \u017byd\u00f3w atrakcyjna. Dyrektor \u017bIH skrupulatnie wylicza dane: do Komunistycznej Partii Polski w 1933 roku nale\u017ca\u0142o 8 tys. os\u00f3b z czego 80 proc. stanowili Polacy, a oko\u0142o 20 proc. \u017bydzi. W du\u017cych miastach proporcje uk\u0142ada\u0142y si\u0119 inaczej \u2013 w Warszawie w 1937 roku 65 proc. cz\u0142onk\u00f3w partii stanowili \u017bydzi. Przedwojenny Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Komunistycznej Polski, licz\u0105cy w po\u0142owie lat 30. niemal 12 tys. cz\u0142onk\u00f3w, w 42 proc. sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego.
\nSami komuni\u015bci zauwa\u017cali, \u017ce \u017bydzi s\u0105 w KPP nadreprezentowani. W materia\u0142ach z 1929 roku znalaz\u0142y si\u0119 dane, \u017ce \u201etowarzysze \u017cydowscy w miastach stanowi\u0105 przewa\u017cnie ponad 50 proc. sk\u0142adu organizacji, a s\u0105 miasteczka, w kt\u00f3rych organizacja jest czysto \u017cydowska\u201d. Proporcje narodowo\u015bciowe przechyla\u0142y si\u0119 na korzy\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w zarz\u0105dzie partii. W styczniu 1936 roku na 30 cz\u0142onk\u00f3w Komitetu Centralnego KPP by\u0142o 15 Polak\u00f3w, 12 \u017byd\u00f3w, 2 Ukrai\u0144c\u00f3w i 1 Bia\u0142orusin.
\n
Forum \u017byd\u00f3w Polskich: \u201e\u015apiewak: \u017cydokomuna to antysemicki mit<\/strong><\/a>\u201d<\/p><\/blockquote>\n

R\u00f3wnie\u017c, w konsekwencji tych i innych, bardzo r\u00f3\u017cnych zasz\u0142o\u015bci, by\u0142y to kr\u0119gi \u2013 bli\u017csze, dalsze \u2013 tak zwanych rewizjonist\u00f3w<\/em>; a te\u017c wielkich i mniejszych zas\u0142u\u017conych postaci \u017cycia umys\u0142owego PRL; na przemian z ciemnymi typami, jednak. Tak, na Mokotowie \u0142atwiej by\u0142o by\u0107 opozycj\u0105<\/em>\u2026<\/p>\n

Opozycja w Peerelu \u017cy\u0142a cz\u0119sto powy\u017cej poziomu nas, pokornych.
\n
\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 337<\/p><\/blockquote>\n

\u2026
\nJest tu te\u017c jeszcze i w\u0105tek inny: PSP i Henryk Urbanowicz<\/strong><\/a>.<\/p>\n

U wspomnianego ju\u017c tu gdzie\u015b, w przypisie wcze\u015bniej, dyrektora PSP Henryka Urbanowicza raz by\u0142em. Twardy go\u015b\u0107. Przez lata despotycznie rz\u0105dzi\u0142 wieloma bardzo r\u00f3\u017cnymi dziedzinami tak zwanej plastyki polskiej. Bardzo zaufany towarzysz, m\u00f3wiono. Te\u017c i inne rzeczy, nie powtarzam.
\n
\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 156<\/p><\/blockquote>\n

Ale to ju\u017c temat za wielki\u2026 Zostawmy.
\nmr m.
\n\u2026
\nW \u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong>\u2026\u201d na ten temat sporo, cho\u0107 rozrzucone, dajmy niekt\u00f3re tylko:
\n\u2022 Rodzina pa\u0144stwa Holland: s. 34, 314, 323, 335, 337<\/strong>, 360, 396,
\n\u2022 \u201eTy i Ja\u201d: s. 335, 337, 360.
\n\u2022 \u201e\u017bydokomuna\u201d: rozdz. \u201eOjczym z \u017cydokomuny\u201d (s. 227-249)
\n\u2022 sporo te\u017c w rozdz. \u201eLewica\u201d (s. 347-375); oraz s. 242-243<\/strong>, 354,
\n\u2022 PSP<\/strong><\/a>: Henryk Urbanowicz, s. 140, 156-157<\/strong>, 157,
\n\u2026
\nJednak rozdzia\u0142 \u201eTy i ja\u201d w ksi\u0105\u017cce (str. 330-345) dotyczy nieco czego innego; cho\u0107 tytu\u0142 chyba nieprzypadkowy\u2026
\n\u2026
\n\n\t\t