{"id":2372,"date":"2018-02-09T07:47:31","date_gmt":"2018-02-09T07:47:31","guid":{"rendered":"https:\/\/nikt.net\/?p=2372"},"modified":"2018-06-14T06:11:37","modified_gmt":"2018-06-14T06:11:37","slug":"sprawiedliwy-moze-albo-i-nie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nikt.net\/?p=2372","title":{"rendered":"\u201eSprawiedliwy\u2026\u201d? Mo\u017ce. Albo i nie."},"content":{"rendered":"

Rysiek z kolegami nad Wis\u0142\u0105. Lekcewa\u017cy\u0142em te zdj\u0119cia, zdawa\u0142y mi si\u0119 \u201eniepowa\u017cne\u201d: tu wojna, okupacja \u2013 a oni weso\u0142o p\u0142ywaj\u0105 pych\u00f3wkami<\/strong><\/a>. Wakacje prawie.<\/p>\n

Powinienem ujednolici\u0107 te w\u0105tki o Ry\u015bku<\/strong><\/a>, dalej te\u017c s\u0105. Ale jak? On w Barbary opowie\u015bciach wraca nieustannie. Tak, brat zagin\u0105\u0142, zapewne zabity. Ale gdzie? Przypomnijmy, co wcze\u015bniej pisa\u0142a. <\/p>\n

    Ojciec (\u2026). M\u00f3wiono mi, \u017ce widzia\u0142 swego syna, mego brata powieszonego z ustami zaklejonymi gipsem.<\/em><\/ol>\n<\/blockquote>\n

    To \u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 144-145. Barbara opowiada\u0142a zawsze, \u017ce Rysiek, jej starszy brat<\/strong><\/a> zosta\u0142 powieszony na Lesznie<\/strong><\/a>. Ale to (chyba) nie on. Nie m\u00f3j wujek Rysiek.
    \n<\/p>\n

    Kto wi\u0119c tam wisia\u0142? Kto go wtedy widzia\u0142? Bardzo wielu ludzi w Warszawie, po to ich tam Niemcy powiesili<\/strong><\/a>, pono\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej zabitych. Ciocia Marysia R\u00f3\u017cycka sugeruje dzi\u015b (2014), \u017ce ojciec m\u00f3g\u0142 widzie\u0107 Janusza \u2013 koleg\u0119 serdecznego Ry\u015bka. To mo\u017cliwe: na li\u015bcie jest (jak r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w Pawiaka) Janusz Rybakiewicz<\/strong><\/a> (ur. 25 VI 1925) \u2013 a Rysiek to ten rocznik prawie, rok m\u0142odszy (ur. XI 1926). Czy to ten sam Janusz? Wiek si\u0119 zgadza, data te\u017c: 11 lutego 1944.<\/p>\n

      \u2013 Zabra\u0142 mnie do domu i przedstawi\u0142 matce, kt\u00f3ra by\u0142a w szoku. Zdecydowali si\u0119 umie\u015bci\u0107 mnie w piwnicy na noc. Nie powiedzieli nic ojcu, bo nie wiedzieli, jak zareaguje<\/em><\/ol>\n

      .
      \nSprawiedliwy w\u015br\u00f3d podw\u00f3rek \u017boliborza.<\/p><\/blockquote>\n

      I to nadal \u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 145. Ale cytat na ko\u0144cu z: Waveney Ann Moore \u201eJewish man secures honor for Catholic teen who saved his life<\/strong><\/a>\u201d, Tampa Bay Times (2014). Cz\u0119sto cytowane, mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Sieci. To wypowied\u017a \u2013 relacja Jerry’ego Rawickiego, urodzonego w P\u0142ocku polskiego \u017byda, uratowanego przez Janusz Rybakiewicza, przez jego matk\u0119, jeszcze kogo\u015b\u2026 Cho\u0107 bez wiedzy ojca, co jest \u2013 w jaki\u015b spos\u00f3b, w zderzeniu z dzisiejszymi (2018) sporami \u2013 zabawne?<\/em> Nie to s\u0142owo, nie ten kontekst.<\/p>\n

      Nie maj\u0105c dok\u0105d p\u00f3j\u015b\u0107, Jerzy uda\u0142 si\u0119 na pla\u017c\u0119 nad Wis\u0142\u0105, gdzie pozna\u0142 kilku r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, z kt\u00f3rymi sp\u0119dzi\u0142 popo\u0142udnie. Jednym z koleg\u00f3w by\u0142 Janusz Rybakiewicz, kt\u00f3remu Jerzy wyjawi\u0142 swoje pochodzenie. Janusz zaprosi\u0142 go do swojego domu i postanowi\u0142 mu pom\u00f3c. Poniewa\u017c obawia\u0142 si\u0119 reakcji ojca, wtajemniczy\u0142 tylko matk\u0119. Kobieta przygotowa\u0142a dla Jerzego kryj\u00f3wk\u0119 w piwnicy z w\u0119glem.<\/p><\/blockquote>\n

      Natalia Aleksiun, \u201eHistoria pomocy \u2013 Rybakiewicz Janusz<\/strong><\/a>\u201d, 2014.
      \nTak, na       Koloniach WSM<\/strong><\/a> by\u0142y piwnice z w\u0119glem, nawet jeszcze po wojnie, ba\u0142em si\u0119 ich; bo to ja chodzi\u0142em po w\u0119giel, gdy ju\u017c podros\u0142em.
      \n\u2026
      \nA zdj\u0119cia mego wujka z kolegami\u00b9 nad Wis\u0142\u0105? P\u0142ywaj\u0105\u00b2, zupe\u0142nie jak w relacji wy\u017cej. To pewnie 1943 rok. Mam te\u017c inne: Ry\u015bka z koleg\u0105. Od dawna zastanawiam si\u0119, czy ten obok niego \u2013 to ten<\/strong><\/em> Janusz? Czy to p\u00f3\u017aniejszy \u201e      Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata<\/strong><\/a>\u201d? <\/p>\n

      Na zdj\u0119ciu\u00b3, siedz\u0105 obaj: ten drugi, chyba nieco starszy \u2013 czy to on? Wygl\u0105da zadziornie. Czy mo\u017ce ja ju\u017c buduj\u0119 now\u0105, inn\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p><\/blockquote>\n

      \u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 145
      \nWszystko niby pasuje, ale pewno\u015bci \u017cadnej. Tak, \u017cmudne ustalanie dziej\u00f3w ludzi-Nikt. Tak, sprawiedliwy \u2013 taki sam ch\u0142opak, jak ci dwaj z mego zdj\u0119cia, zwyczajny.
      \nKoledzy z podw\u00f3rka.
      \nmr m.
      \n\u2026
      \nLINKI
      \nJest nawet literatura do tematu, szukam:<\/p>\n

        \u2022 Dagmara Ma\u0144ka-Wizor, Interview with Jerry Rawicki, 19.04.2013
        \n\u2022 Rawicki Jerry,         Sins and Sorrow<\/strong><\/em><\/a>, 2007<\/ol>\n

        (info za Story of Rescue \u2013 Rybakiewicz Janusz<\/strong><\/a>)
        \n\u2022 oraz dane i fragment opowie\u015bci z relacji spisanej przez         Carolyn Ellis<\/strong><\/a> (2009):<\/p>\n

        Jerzy (Jerry) Rawicki:
        \n(\u2026) Yeah, there was\u2014the place that she worked was a very nice part of Warsaw, \u017boliborz. It was a middle\/upper middle class neighborhood, and there were very nice buildings. Sometimes I would go all the way up to the upper floor\u2014up all the way to the attic; some attics were open, and I knew which were open and I slept over there.
        \n(\u2026)
        \nAnd the two of the guys left, and one of the\u2014I was left with this other guy, and we talked again.
        \n(\u2026) But they lived in one of those nice new houses, you know, in this nice neighborhood.
        \n(\u2026)
        \nAnd somebody told me that there was a Polish historian by the name [Regina] Doma\u0144ska. She was publishing [at] the Holy Cross University\u2014I think she was a professor at Holy Cross University. She was a historian, and she was chronicling the
        \nWarsaw ghetto\u2014Warsaw underground. I got a hold of the book, and there was a listing that Janusz Rybakiewicz was hung.<\/p><\/blockquote>\n

        \u2022 a te\u017c dane: Rybakiewicz Janusz<\/strong><\/a> w Yad Vashem<\/p>\n

        PRZYPISY
        \n\u00b9 \u2013 w \u201e        Pa\u0144stwo Nikt<\/strong>\u2026<\/a>\u201d to strony 92 (zdj\u0119cie) oraz 93-95 (szerszy opis)<\/p>\n

        S\u0105 dwa inne zdj\u0119cia, te\u017c takie z z\u0105bkowanymi brzegami. Trzech ch\u0142opak\u00f3w, nastolatki \u2013 a wi\u0119c to ju\u017c czas okupacji \u2013 rado\u015bnie p\u0142ywaj\u0105 po Wi\u015ble. (\u2026) Kto\u015b musia\u0142 te zdj\u0119cia robi\u0107. Kim jest, by\u0142 ten kto\u015b czwarty? Czy prze\u017cy\u0142? Nie dowiem si\u0119 pewnie nigdy. Nie pierwsze.<\/p><\/blockquote>\n

        Kto? I jeszcze: czyim aparatem? Zobaczmy przyp. ni\u017cej\u2026
        \n\u00b2 \u2013 na tym zdj\u0119ciu jednak, wg relacji znajomego Barbary, jest on: czyli Sylwek Siewicz, dzi\u015b ju\u017c nie\u017cyj\u0105cy; i oczywi\u015bcie te\u017c Rysiek (\u201ePigmej\u201d) i podobny nieco do hipotetycznego Janusza \u201eLutek\u201d \u2013 Ludwik Patora
        \n\u00b3 \u2013 w \u201ePa\u0144stwo Nikt\u2026\u201d to strona 101, Rysiek z lewej
        \n\n\t\t