Niekiedy t\u0142umaczenie jest tak g\u0142upie, jak wina.
\nPan profesor Andrzej \u017bbikowski powiedzia\u0142 bzdur\u0119. A teraz si\u0119 t\u0142umaczy.<\/p>\n
W rozmowie z Jaros\u0142awem Guga\u0142\u0105 w programie Polsatu News Wydarzenia u\u017cy\u0142em sformu\u0142owania \u201enajlepsz\u0105 strategi\u0105 uratowania si\u0119 by\u0142 ob\u00f3z koncentracyjny, a nie zdanie si\u0119 na pomoc Polak\u00f3w\u201d. Przyznaj\u0119, \u017ce u\u017cywaj\u0105c w programie publicystycznym okre\u015blenia \u201estrategia przetrwania\u201d, kategorii stosowanej dyskursie naukowym, mog\u0142em by\u0107 przez cz\u0119\u015b\u0107 widz\u00f3w opacznie zrozumiany. Dzi\u015b bowiem w j\u0119zyku potocznym s\u0142owo \u201estrategia\u201d oznacza raczej jaki\u015b przemy\u015blany plan, mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru i swobodnego podejmowania decyzji, czego \u017bydzi w czasie Zag\u0142ady byli ca\u0142kowicie pozbawieni.<\/p><\/blockquote>\n
\nDajmy to t\u0142umaczenie w ca\u0142o\u015bci, jest\u2026 Kuriozalne, s\u0105dz\u0119.<\/p>\nZ bada\u0144 prowadzonych w \u017bIH wynika jednoznacznie, \u017ce w obozach pracy i obozach koncentracyjnych, kt\u00f3re by\u0142y sukcesywnie w ko\u0144cu okupacji przenoszone z teren\u00f3w Generalnego Gubernatorstwa i ziem wcielonych w g\u0142\u0105b Rzeszy niemieckiej, prze\u017cy\u0142o wi\u0119cej polskich \u017byd\u00f3w ni\u017c w ukryciu po tzw. stronie aryjskiej.<\/p>\n
Zachowa\u0142o si\u0119 prawie 300 tys. kart osobowych uratowanych polskich \u017byd\u00f3w zarejestrowanych po wojnie przez Centralny Komitet \u017byd\u00f3w Polskich. W oko\u0142o 130 tys. kart podano, gdzie dana osoba prze\u017cy\u0142a wojn\u0119. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 (prawie 95 tys.) prze\u017cy\u0142a j\u0105 w ZSRR. Pobyt w obozie podaje ponad 14 tys. os\u00f3b, w getcie \u2013 w 3,5 tys., \u201estron\u0119 aryjsk\u0105\u201d zaznaczy\u0142o 11,5 tys. os\u00f3b, a 1227 \u2013 partyzantk\u0119, to oni znale\u017ali schronienie i dotrwali do wyzwolenia w ukryciu dzi\u0119ki pomocy ludno\u015bci polskiej b\u0105d\u017a r\u00f3\u017cnych oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich.<\/p>\n
Prof. Andrzej \u017bbikowski<\/strong><\/a>
\n22 lutego 2018<\/p><\/blockquote>\n\u2026
\nAndrzeju, kolego z przesz\u0142o\u015bci: argumentacja, i\u017c\u2026<\/p>\n\u2026w obozach pracy<\/em>\u2026 (\u2026) prze\u017cy\u0142o wi\u0119cej polskich \u017byd\u00f3w ni\u017c w ukryciu po tzw. stronie aryjskiej<\/em>.<\/ol>\n
\u2026przypomina radziecki dowcip o pchle i co si\u0119 dzieje, gdy jej oderwiemy nogi. \u201eStatystycznie\u201d da si\u0119 dowie\u015b\u0107, i\u017c pch\u0142a przestaje wykonywa\u0107 polecenia, gdy jej wyrwiemy 100 procent n\u00f3g. Inaczej m\u00f3wi\u0105c: to sofizmat<\/strong><\/a> jest. Dlaczego?
\nW sumie nawet nie warto t\u0142umaczy\u0107, ale.
\n\u2026
\nW obozach (do tego: \u201epracy\u201d?!? O czym\u015b zapominamy?) by\u0142o wielu, wielu, wielu wi\u0119cej polskich \u017byd\u00f3w \u2013 ni\u017c w ukryciu po tzw. (tak j\u0105 nazywasz, to nb. ciekawe\u2026) stronie aryjskiej<\/em>. I nie tylko \u201eobywateli polskich\u201d, pami\u0119tajmy o tych z innych kraj\u00f3w: popatrzmy na obozy, a wcze\u015bniej na getta tranzytowe w Lubelskiem cho\u0107by<\/strong><\/a>\u2026 Jeden wielki ob\u00f3z\u2026
\nA wi\u0119c je\u015bli podajesz, za kim\u015b, i\u017c, jako miejsce ocalenia<\/em>: <\/p>\n\u2026pobyt w obozie podaje ponad 14 tys. os\u00f3b<\/em> (\u2026) \u201estron\u0119 aryjsk\u0105\u201d zaznaczy\u0142o 11,5 tys. os\u00f3b<\/em>\u2026<\/ol>\n
\u2026to statystyka, kt\u00f3r\u0105 mieli\u015bmy przecie\u017c obaj na studiach (cho\u0107 nie lubi\u0142em jej ju\u017c wtedy) \u2013 sugeruje, i\u017cby policzy\u0107 procenty. Mniej istotne, czy m\u00f3wimy \u201epotocznie\u201d czy precyzyjnie, to jednak strategia<\/em>. Za\u015b strategia \u2013 zak\u0142ada liczenie: strat<\/em> oraz ewentualnych zysk\u00f3w<\/em>. A wi\u0119c tu: ilu ocalonych, ocala\u0142ych, uratowanych, tych, kt\u00f3rzy si\u0119 jako\u015b uratowali, jako\u015b prze\u017cyli\u2026 Wielo\u015b\u0107 los\u00f3w.
\nTylko bez emocji: ilu \u201eprzypada\u0142o\u201d na \u201eca\u0142y zbi\u00f3r\u201d.
\nTy liczysz, chcesz. Uwa\u017casz, \u017ce to wa\u017cne. Masz prawo.
\nZr\u00f3bmy to jednak prawid\u0142owo. I co wyjdzie?
\nPrzyjmuj\u0105c, i\u017c w obozach by\u0142o (\u2026 wstaw, wiesz lepiej), z czego uratowa\u0142o si\u0119, jak piszesz \u201eponad 14 tys.\u201d. P\u00f3\u017aniej podziel, w liczniku ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli. W mianowniku \u2013 wiadomo\u2026
\n\u2026
\nI tak samo dla \u201estrony aryjskiej\u201d. I wtedy wyjdzie Ci owa \u201eprze\u017cywalno\u015b\u0107\u201d \u2013 czyli prawdopodobie\u0144stwo<\/em>. A dok\u0142adniej: prawdopodobie\u0144stwo subiektywne czyli bayesowskie<\/strong><\/a>: \u2026reprezentacja subiektywnej pewno\u015bci, w oparciu o dotychczasow\u0105 wiedz\u0119 i zaobserwowane dane\u2026<\/em>
\nI nawet bez liczenia powiem ci\u2026
\n\u2026
\nNie, nie powiem: po co.<\/p>\nDzisiejsze nasze potrzeby, kalkulacje czy zainteresowania wp\u0142ywaj\u0105 na opis przesz\u0142o\u015bci \u2013 i znacz\u0105co. Powiedzmy mocno: zechc\u0119 \u2013 jak Barbara<\/strong><\/a> na staro\u015b\u0107 \u2013 zosta\u0107 \u201eocala\u0142ym dzieckiem Holokaustu<\/strong><\/a>\u201d, c\u00f3\u017c prostszego?
\nEwentualnie inne warianty, wed\u0142ug zam\u00f3wienia.
\nZostawiam wersje, otwarte w\u0105tki. Niekt\u00f3re przerzucam do Sieci (\u2026). To jak \u2013 wybaczcie por\u00f3wnanie \u2013 \u201eZiemia ja\u0142owa\u201d, tekst, kt\u00f3ry inspiruje \u2013 te jego hyperlinki! Poka\u017c\u0119 ci niesko\u0144czono\u015b\u0107 w garstce kartek\u2026
\n(I will show you fear in a handful of dust<\/em>\u2026 \u201eThe Waste Land\u201d (1922), linijka 30.)<\/p>\n\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 431<\/p><\/blockquote>\n
\u2026
\nNiekiedy t\u0142umaczenie jest g\u0142upsze, ni\u017c wina. Skoro by\u0142 czas, aby je przemy\u015ble\u0107\u2026 Pos\u0142ugiwanie si\u0119 statystyk\u0105, w wypowiedziach publicznych, szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zanych z t\u0105 niewyobra\u017calnie, nie do poj\u0119cia smutn\u0105 spraw\u0105 \u2013 oraz wobec eskaluj\u0105cej dzi\u015b niem\u0105drze (tylko tak \u0142agodnie napisz\u0119) sytuacji krajowo-mi\u0119dzynarodowo-krajowej \u2013 jest, s\u0105dz\u0119, bezduszno\u015bci\u0105. Je\u015bli nie czym\u015b wi\u0119cej, zbyt mi przypomina bowiem os\u0142awione zdanie, przypisywane<\/strong><\/a> tow. Stalinowi: \u015bmier\u0107 jednostki to tragedia, \u015bmier\u0107 miliona \u2013 tylko statystyka<\/em>\u2026
\n\u2026
\nAle to moje opinie, nie nauka. Tym niemniej, pozdrawiaj\u0105c Ci\u0119, zwr\u00f3c\u0119 te\u017c nieskromnie uwag\u0119, i\u017c polemizowa\u0142em z Tob\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\nJa tylko cytuj\u0119, najwygodniej. Przemilczana kolaboracja? \u015awiatowa rewolucja? I kto winien? Zdradzieccy \u017bydzi? Zbrodniczy Polacy? Niemcy? Rosjanie? Szkoda czasu. Mn\u00f3stwo \u0142atwych uog\u00f3lnie\u0144, a wszystkie wiod\u0105 na manowce. Jedni drugim natychmiast zarzuc\u0105 my\u015blenie \u201estereotypami\u201d. I \u017ce nie ma dowod\u00f3w.
\nA sk\u0105d niby one: prze\u015bladowanych wywieziono, prze\u015bladuj\u0105cych zabito. Cisza mia\u0142a by\u0107. Fikcje.
\nCzasem to nawet moi koledzy pisz\u0105. Por\u00f3wnajmy cytowany wy\u017cej artyku\u0142 Tomasza Strzembosza z natychmiastow\u0105 odpowiedzi\u0105. Andrzej \u017bbikowski odpowiada i cytuje\u2026
\n(\u2026)<\/p>\n\u201ePa\u0144stwo Nikt<\/strong><\/a>\u2026\u201d str. 372<\/p><\/blockquote>\n
I tak dalej. Mn\u00f3stwo \u0142atwych uog\u00f3lnie\u0144, a wszystkie wiod\u0105 na manowce.<\/em>. Nadal tak s\u0105dz\u0119, coraz mocniej.
\nTw\u00f3j kolega (mgr)
\nmr makowski
\n\u2026
\nps.
\n\u017bIH dodaje jeszcze:<\/p>\nPe\u0142niejsze om\u00f3wienie materia\u0142u statystycznego zgromadzonego przez Centralny Komitet \u017byd\u00f3w w Polsce znajdzie si\u0119 w ksi\u0105\u017cce Anny M. Rosner \u201eObraz spo\u0142eczno\u015bci Ocala\u0142ych w Centralnej Kartotece Wydzia\u0142u Ewidencji i Statystyki Centralnego Komitetu \u017byd\u00f3w w Polsce\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 w maju br. nak\u0142adem Wydawnictwa \u017bIH w ramach serii Z dziej\u00f3w Centralnego Komitetu \u017byd\u00f3w w Polsce.<\/p><\/blockquote>\n
To archiwum \u2013 wspomina\u0142em, i\u017c jego kierownictwo pomog\u0142o mi w poszukiwaniach rodziny Koby\u0142eckich<\/strong><\/a> do rozdzia\u0142u \u201eMa\u201d w cytowanej mej ksi\u0105\u017cce \u2013 wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 dobrze opracowane, intuicyjnie s\u0105dz\u0119. I, je\u015bli p. Anna to moja kole\u017canka z XVI LO i \u017cona mego starszego kolegi ze studi\u00f3w \u2013 wierz\u0119, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka b\u0119dzie lepsza<\/em>, o ile s\u0142owo tu nam pasuje.
\nLub jest \u201ekategori\u0105 stosowan\u0105 w dyskursie naukowym\u201d\u2026 Wiadomo: lepszy opis Zag\u0142ady<\/em>.
\n\u2026
\nA ten maszynopis? To fragment opowie\u015bci Barbary o obozie<\/strong><\/a>: KL Ravensbr\u00fcck. Tak, prze\u017cy\u0142a, nastoletnia warszawianka. I co\u015b, w latach 70. ju\u017c, napisa\u0142a, lecz \u2013 od razu pewnie, ale i kilka chyba razy p\u00f3\u017aniej \u2013 zamaza\u0142a. A nawet wydrapa\u0142a, \u017ceby nie mo\u017cna by\u0142o pod tym jej zamazaniem przeczyta\u0107. Niczego.
\nPrze\u017cy\u0142a? Tak, lecz co\u015b w niej umar\u0142o, s\u0105dz\u0119. Albo raczej \u017cy\u0142o: koszmarem.
\nA tego statystyka raczej\u2026
\nm.
\n(2018)
\n\n\t\t